امروزه کتاب‌های صوتی عربی به مقدار زیادی در دسترس ما قرار دارد. سایت‌ها و اپلیکیشن‌های بسیاری در این زمینه فعال هستند که می‌توانید کتاب‌های گویا و رمان عربی را حتی به صورت مجانی در آن‌ها پیدا کنید. در این مقاله به چگونگی استفاده بهتر از کتاب‌های صوتی به منظور یادگیری زبان عربی و تقویت مهارت‌های زبان عربی می‌پردازیم. همچنین اشاره‌ای خواهیم داشت به مراحل فهم یک کتاب صوتی عربی و تاکتیک‌های یادگیری هنگام استفاده از قاموس عربی برای فهم مفاهیم، مفردات و اصطلاحات عربی.

مزایای کتاب صوتی را در نظر بگیرید

بسیاری از کتاب‌خوان‌ها، خواندن کتاب را به گوش دادن ترجیح می‌دهند اما آن چه کتاب صوتی را در زمینه یادگیری زبان عربی نسبت به کتاب‌های کاغذی یا الکترونیکی متمایز می‌کند ایجاد فرصت برای توسعه یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زبان عربی یعنی مهارت استماع است. با گوش دادن به رمان عربی در قالب کتاب‌های گویا همچنین تلفظ کلمات را به سادگی یاد می‌گیریم. از سوی دیگر گوش دادن به کتاب صوتی در شرایط مختلف روزمره زندگی مثلا هنگام سفرهای شهری با خودرو، اتوبوس و مترو آسان‌تر است. بر اساس همین تفاوت‌ها،  نحوه تعامل و برخورد ما با کتاب‌صوتی نیز متفاوت خواهد بود.

صد درصدی نباشید

گاهی لازم است که توقع خود را نسبت به تعداد مفردات و مصطلحاتی که در هر بار خواندن یک رمان عربی و یا گوش دادن به کتاب صوتی عربی آن رمان یاد می‌گیریم پایین بیاوریم. زیاد وسواس به خرج ندهید. لازم نیست همه کلماتی را که در لحظه می‌شنوید به خاطر بسپارید یا آن‌ها را حتما یاد بگیرید. وقتی در حال رانندگی یک کلمه جدید می‌شنوید واضح است که امکان مراجعه به قاموس عربی را ندارید پس سعی کنید یک معنای کلی از آن کلمه حدس بزنید. با همین کار ذهن شما نسبت به آن واژه حساس می‌شود و در دفعات بعدی فرصت مراجعه به قاموس عربی را خواهید داشت. بدین ترتیب اگر مثلا امروز در ماشین ۱۵ دقیقه به یک کتاب صوتی عربی گوش داده‌اید و سه چهار کلمه در ذهنتان باقی مانده است، فکر می کنم که کار امروزتان را به خوبی انجام داده‌اید. هنگام گوش دادن به یک کتاب در خانه البته می‌توانید وقت بیشتری صرف آموزش مفردات و اصطلاحات عربی کنید اما به طور کلی این که من هر آن چه را می‌شنوم باید یاد بگیرم ایده درستی نیست. مراجعه مکرر به قاموس عربی لذت خواندن را از شما می‌گیرد.

متناسب انتخاب کنید

با کتاب‌های خیلی سخت شروع نکنید. یک کتاب یا رمان عربی انتخاب کنید که با سطح زبانی شما مطابقت بیشتری داشته باشد و البته بهتر است کمی از سطح زبانی شما بالاتر باشد. من شخصا با متن‌های بازنویسی شده و رمان‌های کوتاه شده خیلی میانه‌ای ندارم ولی این نوع داستان‌ها برای پیشبرد مهارت‌های زبان عربی در مراحل مقدماتی واقعا خوبند. رمان‌ها و داستان‌های کوتاه هم بسیار عالی هستند. کتاب «چارلی و کارخانه شکلات سازی» اثر «رولد دال» را خیلی از دوستانم با من در کلاس‌های کتاب‌خوانی آکادمی نتحدث خوانده‌اند. با این حال  این نکته را در ذهن داشته باشید که اگر به یک کتاب واقعا علاقمند هستید، دیگر سختی زبانی آن خیلی مهم نیست، همین الان شروع به خواندن کنید. در مقاله یازده اصل برای تقویت مهارت خواندن کتاب و مقاله عربی نکاتی را درباره مهارت خواندن نوشته‌ام.

پیوسته حرکت کنید

مراحل فهم یک متن را می‌توان در چند سطح تقسیم بندی کرد؛ فهم مفردات و کلمات، فهم اصطلاحات، فهم مفهوم کلی که نویسنده در پی ارائه آن است، درک مفاهیم جزئی اشاره شده در کتاب و در آخر؛ فهم آن‌چه که در متن به آن تصریح نشده ولی نویسنده قصد توجه دادن به آن‌ها را دارد؛ در اصطلاح همان معانی که در بین خطوط به نگارش درآمده است. دریافت و فهم جزئی مفاهیم قطعا نیاز به تمرکز و صرف انرژی بیشتری دارد اما توجه به معانی مفردات و اصطلاحات عربی هنگام شنیدن بدون توجه به هدف از به کارگیری آن‌ها انرژی خیلی کمتری از ما خواهد گرفت. اگر امروز از صبح خیلی سرتان شلوغ بوده و الآن حسابی خسته‌اید و حوصله گوش دادن به کتاب را ندارید توصیه می‌کنم به هیچ وجه برنامه کتابخوانی روزانه‌تان را تعطیل نکنید بلکه سطح توجهتان را به متن تغییر دهید مثلا از سطح توجه به مفاهیم دقیق و جزئی به سطح مفاهیم کلی یا در یک مرحله پایین‌تر به سطح گوش دادن به مفردات تغییر موضع دهید. این تاکتیک به خوبی باعث خواهد شد که استمرار و مداومت در کتابخوانی و یادگیری زبان عربی که از عوامل بسیار تاثیرگذار در پیشرفت و توسعه مهارت‌های زبان عربی است آسیب نبیند و برنامه روزانه شما دچار وقفه نشود. ضمن آن که همین گوش دادن به یک رمان عربی به شکل کتاب صوتی خود موجب رفع خستگی‌های روزانه و تجدید قوای روانی شما خواهد شد.

ایجاد ارتباط کنید

ارتباط با آدم‌های دیگری که آن‌ها هم زبان عربی را از طریق خواندن کتاب‌های صوتی عربی دنبال می‌کنند می‌تواند در ایجاد انگیزه و مداومت و استمرار در یادگیری زبان عربی بسیار مفید باشد. کلاس‌های کتاب‌خوانی در آکادمی نتحدث همین هدف را دنبال می‌کند.

متن نوشتاری کتاب را پیدا کنید

یک کاری که هنگام استفاده از کتاب‌های صوتی عربی به عنوان یک منبع یادگیری زبان عربی می‌توانیم انجام دهیم این است که متن نوشتاری آن داستان را هم در اختیار داشته باشیم و به آن مراجعه کنیم. توجه کنید وقتی کتاب صوتی یک رمان ترجمه شده به عربی را گوش می‌دهید شاید پیدا کردن همان ترجمه مطابق با کتاب صوتی قدری طول بکشد ولی این جستجو ارزشش را دارد. بعد از شنیدن یک فصل یا یک بخش از کتاب صوتی، آن قسمت را دوباره از روی کتاب بخوانید و به واژگان، ساختارها و اصطلاحات عربی موجود در متن دقت کنید. این بار قطعا چیزهای جدیدی در متن پیدا خواهید کرد. گوش دادن اولیه به کتاب صوتی عربی با پدید آوردن سوال‌هایی در ذهن شما و همچنین ایجاد مؤانست با متن، موجب چند برابر شدن اثربخشی کتاب می‌شود. اگر تصمیم دارید که به میزان بیشتری روی متن یک کتاب ترجمه شده به زبان عربی کار کنید و اطلاعات و مهارت‌های زبان عربی خود را بیشتر توسعه دهید می‌توانید به ترجمه‌های دیگر این کتاب هم مراجعه کنید. مطالعه و مقایسه بین ترجمه‌های مختلف یک کتاب شما را با ساختارهای جدید و کلمات و عبارات مترادف بسیار جالبی رو به رو خواهد کرد.

یادداشت کنید

پس از شنیدن یک بخش از کتاب صوتی عربی، در اولین فرصت، واژگان و اصطلاحات عربی و ساختارهای جدیدی را که آموخته‌اید در یک دفترچه یادداشت ثبت کنید. در این مرحله زمان کافی برای مراجعه به قاموس عربی هم دارید. دفترچه یادداشت به عنوان یک قاموس عربی شخصی، شما را از مراجعه‌های مجدد بعدی به کتاب و جستجو در میان صفحات آن بی‌نیاز می‌کند. وقتی کتاب صوتی رمان بینوایان را گوش می‌دادم مفرداتی را که از آن‌ها خوشم می‌آمد در یک فایل اکسل ذخیره می‌کردم و هنوز هم گهگاهی به آن مراجعه مجدد دارم.

کلکسیونر نباشید

اگر تصمیم دارید با گوش دادن به کتاب‌های صوتی، مهارت‌های زبان عربی خود را توسعه دهید به محض این که کتاب صوتی عربی مورد نظرتان را پیدا کردید شروع کنید به کار! زیاد به دنبال رمان عربی گشتن ممکن است ما را به یک کلکسیونر کتاب‌های صوتی تبدیل کند بدون اینکه هیچ وقت فرصت گوش دادن به آن‌ها را به خود داده باشیم.

بازنویسی کنید

من در کلاس‌های کتاب‌خوانی آکادمی نتحدث روی خلاصه‌نویسی و بازنویسی هر بخش از کتاب به عنوان یک تمرین مؤثر کار می‌کنم. خلاصه‌نویسی و بازنویسی و خصوصا رفع اشکال کامل آن‌ها اگر با دقت و زیر نظر معلم انجام گیرد نتایج ارزشمندی در بر خواهد داشت. هنگام خلاصه‌نویسی و بازنویسی است که شما تازه متوجه معانی دقیق کلمات و اصطلاحات عربی و چگونگی کاربرد صحیح آن‌ها می‌شوید.