بخش مهمی از ارتباطات ما امروزه از طریق نوشتن انجام میشود. همه ما در سایتها و شبکههای اجتماعی فعال هستیم و هر روز چیزهایی را برای دوستانمان مینویسیم. در این گفتار سعی دارم عواملی را که به تقویت و توسعه مهارت کتابت یا نوشتن به زبان عربی کمک میکند یادآوری کنم و توصیههایی عملی درباره موضوع مهارت افزایی در نوشتن متون عربی ارائه کنم. مهمترین عناوین این مقاله به شرح زیر است: خواندن و شنیدن پیشنیاز نوشتن به زبان عربی، نقش گسترش دامنه واژگان در پربار شدن یک نوشته به زبان عربی، تأثیر اصطلاحات و عبارتهای کلیدی عربی در بالا بردن کیفیت نوشتن به زبان عربی، ایجاز در نوشتن یک متن عربی، مخاطبشناسی در نوشتار به زبان عربی، اهمیت و جایگاه صرف و نحو و قواعد عربی در کتابت و نوشتن به عربی، شناخت اسالیب و ساختارهای زبانی و نقش آنها در بهبود کیفیت متون نوشته شده به زبان عربی.
صفحه «دورههای متنوع آموزش زبان عربی» را در آکادمی نتحدث ببینید:
۱. بسیار خواندن، بسیار شنیدن
در آموزش عربی از مهمترین عوامل مؤثر بر خوب نوشتن، خوب خواندن و خوب شنیدن است. در واقع این دو مهارت پیشنیاز نوشتن به زبان عربی هستند پس قبل از اقدام به نوشتن باید بسیار بخوانید و بسیار بشنوید. در انتخاب منابع خواندنی و شنیدنی سختگیر باشید و آنها را با دقت و وسواس انتخاب کنید. ورودیهای اطلاعات خود را به دقت فیلتر کنید و بهترینها را انتخاب کنید. در این زمینه حتما با معلمتان مشورت کنید.
۲. گسترش گنجینه لغوی
کلام از الفاظ و واژگانی تشکیل شده که درک معنای هر یک از آنها نیازمند آموزش و یادگیری جدی است. هرچه دامنه واژگان شما گستردهتر و پربارتر باشد ابزار بیشتری برای بیان آن چه در ذهنتان میگذرد در اختیار خواهید داشت. یادگیری مفردات و الفاظ مترادف و متضاد عربی بسیار مهم هستند و به شکل واضحی به هرچه قویتر شدن این گنجینه کمک میکند.
۳. اصطلاحات کاربردی عربی
اصطلاحات کاربردی عربی در بالا بردن کیفیت نوشتن به زبان عربی بسیار مؤثر است. دریافت معنای دقیق این اصطلاحات معمولا به سادگی فهم معنای مفردات و واژگان نیست و نیاز به آموزش و تلاش جدی دارد. برنامه آموزش اصطلاحات کاربردی عربی در آکادمی نتحدث شروع بسیار خوبی برای وارد شدن به این حوزه است.
صفحه «اصطلاحات کاربردی عربی» را ببینید:
۴. عبارتهای کلیدی؛ کلید موفقیت در نوشتن
عبارتهای کلیدی اصطلاحاتی هستند که برای ورود به یک بخش از گفتار و طرح یک موضوع جدید استفاده میشوند. در دورههای آموزش عربی پیشرفته و کارگاه سخنرانی عبارتهای کلیدی را تدریس میکنم. مثلا وقتی نویسنده میخواهد رأی و نظر خود را درباره یک موضوع بیان کند میتواند این عبارتهای کلیدی در عربی استفاده کند: «إنني أرى أن../ حسبما أرى فإن../ أود هنا أن أقول إن رأيي في مسألة.. أن../ أعتقد أن..»
۵. ساده و مختصر
پیچیده و پر تکلف نوشتن امروزه دیگر یک ارزش به حساب نمیآید. باید بتوانید معانی عمیق ذهنی خود را به زبانی ساده و همه فهم بیان کنید. از دیگر عناصر مهم در نوشتن به زبان عربی ایجاز است؛ مهارتی که رسیدن به آن نیازمند سالها تلاش و کوشش و صرف وقت در آموزش است.
۶. معانی واقعی کلمات و اصطلاحات
معنای واقعی کلمات و اصطلاحات عربی ، آن معنایی است که یک عرب زبان هنگام صحبت به زبان عربی فصیح از آن کلمه اراده میکند. فهم دقیق این معانی نیاز به تمرین و ممارست بسیار دارد و تنها با مراجعه به قاموس و یا اکتفا به یک معنی از کلمه ممکن نیست. باید متون عربی بسیاری را خوانده باشید. در این مسیر و خصوصا در ابتدای راه بهتر است «معنای اصطلاحی فارسی کلمات عربی» را موقتا فراموش کنید! مثال سادهای که همیشه در اولین جلسه کلاسهای آموزش عربی مقدماتی به آن اشاره میکنم معنای کلمه «توجه» است. «توجه در عربی» به معنای روی کردن و رفتن به سمتی است حال آن که ترجمه عربی «توجه فارسی»؛ «انتباه» است.
این مقاله را هم بخوانید:
۷. مخاطب شناسی
یکی از مهمترین اصول نوشتن شناخت مخاطبان آن نوشته است. به طور طبیعی متنی که برای کودکان نوشته میشود فارغ از محتوای آن در قالب نیز بسیار با متون عربی مخصوص بزرگسالان متفاوت است. یک پیام دوستانه خودمانی بسیار با یک نامه رسمی فرق دارد. درک این تفاوتها با خواندن و تمرین بسیار به دست میآید.
صفحه «آمادگی آزمون اشتمال» را ببینید:
۸. قواعد و صرف و نحو عربی
روش من در آموزش قواعد و صرف و نحو عربی «روش اعتباطي» یعنی جسته گریخته و کاربردی است و مباحث قواعدی را به فراخور و بر اساس نیاز مطرح میکنم. برای نوشتن به زبان عربی باید از تسلط بیشتری بر قواعد و صرف و نحو عربی برخوردار باشیم. هنگام صحبت کردن ممکن است به خاطر سرعت بیان و سخن گفتن در لحظه، رعایت نکردن قواعد اندکی قابل چشم پوشی باشد ولی در نوشتن یک متن به زبان عربی این چنین خطاهایی پذیرفته نیست.
۹. اسالیب و ساختارهای زبان عربی
اسلوب و روش بیان و نوشتن در متون عربی گاهی به کلی با فارسی متفاوت است. یک نویسنده خوب باید این تفاوتها را به خوبی بشناسد؛ امروزه کاربرد عبارتهای مجهول در زبان فارسی بسیار رایج است در حالی که این اسلوب ممکن است در نظر خواننده عرب زبان قدری غریب بنماید. استفاده بی جهت و فراوان از «فعل کان» نیز به سرعت به خواننده می گوید که نویسنده این متن فارسی زبان است.
صفحه «کلاسهای دوره جامع مکالمه زبان عربی» را ببینید:
۱۰. یک برنامه منظم
یک برنامه منظم برای نوشتن عربی داشته باشید. این کار نیاز به یک انگیزه قوی دارد. اگر یک وبلاگ یا صفحهای دارید که به طور منظم در آن مینویسید، راه درستی را در پیش گرفتهاید.
۱۱. پس بنویسید!
اگر با همکلاسیتان یا معلمتان در شبکههای اجتماعی صحبت میکنید، به عربی صحبت کنید. اصلا نگران اشتباه کردن نباشید. اگر او مقصود شما را فهمید معلوم است که در نوشتن به عربی موفق بودهاید. اگر هم متوجه نشد و از شما خواست که توضیح بیشتری بدهید باز هم به نفع شماست و زمینهای برای نوشتن دوباره به زبان عربی برایتان فراهم شده. در پایان هم اگر اشتباهات شما را تصحیح کرد شما یک جلسه تدریس خصوصی مجانی داشتهاید!
۱۲. املای عربی را بیاموزید
درست نوشتن کلمات در عربی و یاد گرفتن املای عربی بسیار مهم است. این که رسم الخط فارسی مشابه عربی است به هیچ وجه ما را از یادگیری املای عربی بینیاز نمیکند. آموزش قواعد املای عربی همیشه بخش جدا ناشدنی از کلاسهای عربی من بوده است. ضعف در املای عربی میتواند بسیاری از نقاط قوت شما را در زبان عربی بی اثر کند.
این مقاله را هم بخوانید:
۱۳. با منابع جدید و معتبر در ارتباط باشید
سرعت تغییرات در جهان امروز، واژگان را نیز تحت تاثیر قرار داده است؛ عبارتی که دو سال پیش بسیار عادی و رایج بوده ممکن است امروز قدری دور از ذهن به نظر برسد. با منابع و مراجع استاندارد زبان عربی از راه اینترنت در ارتباط باشید و آنها را مطالعه کنید. در انتخاب این منابع حتما از معلمتان کمک بخواهید.
۱۴. منابع متنوع و تفاوتهای آنها را بشناسید
با یک مثال این بخش را شروع میکنم: سبک نوشتاری سایتهای «بی بی سی عربی» و «الجزیره» به هم نزدیک است اما اگر مدتی با این دو سایت خبری مأنوس بودهاید وقتی یک مقاله عربی را در روزنامه «الشرق الأوسط» میخوانید متوجه تفاوتهایی خواهید شد. به همین ترتیب اگر مقالهای از سایتهای مربوط به کشورهای شمال آفریقا بخوانید باز تفاوتهای دیگری را احساس میکنید. شناخت این سبکها در زبان عربی امروز و دنبال کردن آنها بسیار به شما در درست نوشتن به زبان عربی و همچنین ترجمه به عربی کمک میکند. برای شناخت و درک این تفاوتها باید تسلط بیشتری بر زبان عربی پیدا کنید.
صفحه «کلاسهای زبان رسانه» را ببینید:
۱۵. درباره موضوعات مورد علاقه خود بنویسید
این که هرکسی دوست دارد درباره موضوعات مورد علاقه خود حرف بزند و بنویسد بسیار طبیعی و البته ضروری است اما سعی کنید علاقمندیها و گرایشهای خود را توسعه دهید. خواندن کتاب و مقالات عربی در موضوعات مختلف نه تنها علائق شما را توسعه میدهد بلکه به زودی شما را به یک نویسنده حرفهای تبدیل میکند که میتواند ماهرانه در موضوعات مختلف بنویسد.
۱۶. کپی برداری و تقلید
در ابتدای روند یادگیری نوشتن به زبان عربی کپی برداری میتواند مؤثر باشد. یک تمرینی که در کلاسهای مقاله خوانی از آن استفاده میکنم بازنویسی یک پارگراف از یک مقاله عربی با حفظ اسلوب آن ولی با یک موضوع جدید است. این روش بسیار در آموختن اسالیب نوشتاری کارساز است.
۱۷. علامتگذاری یا ترقیم
نقطهها، ویرگولها و دیگر علامتها ابزارهایی هستند که به انتقال درست مفاهیم نوشته شده بسیار کمک میکنند. همان طور که وجود این علائم لازم است، افراط و اغراق در علامتگذاری خود بر ابهام متن میافزاید.
صفحه «کلاسهای مقالهخوانی» را در نتحدث پلاس + ببینید:
۱۸. مراجعه و بازگشت
گهگاهی به نوشتههای قبلی خود مراجعه کنید تا روند پیشرفت خود را بررسی کنید. اگر الآن بخواهم دوباره مقاله عربی را که چهار سال پیش نوشتم بنویسم چه تغییراتی در آن میدهم؟ برای من خیلی پیش آمده وقتی به یک مقاله یا ترجمه قدیمی خود نگاه کردهام با خودم گفتهام: میتونستم خیلی بهتر یا خلاصهتر یا با یک اسلوب دیگر بنویسم. برعکس گاهی از خودم تعجب میکنم که چه قدر خوب از پس نوشتن یک مطلب برآمدهام!
۱۹. یک قاموس مناسب داشته باشید
هر قدر هم که گنجینه واژگان یا به عبارتی مخزون لغوی ما کامل باشد گاهی پیش میآید که هنگام نوشتن یا ترجمه به عربی کلمهای را از یاد میبریم یا وقتی نیاز به یک مترادف داریم آن ا به یاد نمیآوریم. در این جا واژهنامه یا قاموس به کمک ما میآید. قوامیس بسیاری وجود دارد که قطعا همه آنها برای کار ما مناسب نیست. با جستجو در اینترنت و کمک گرفتن از معلمتان یا استفاده از تجربه دوستانتان یک قاموس مناسب برای خود تهیه کنید.
این مقاله را هم بخوانید:
۲۰. جستجو در موتورهای جستجو
برای یافتن معنای دقیق یک واژه یا عبارت خیلی وقتها جستجوی آن واژه در گوگل ما را به نتایج خوبی میرساند. دقت کنید پس از جستجو، نوشته یا مقالات حاوی آن عبارت را در سایتهای معتبر بخوانید، گاهی نوشتههای شخصی مثلا در فیسبوک و توییتر نتایج زبانی درستی در اختیار ما نمیگذارد.
این مقاله را هم بخوانید:
صفحه «کلاسهای دوره جامع مکالمه زبان عربی» را ببینید:
۲۱. عجله نکنید
پس از این که نوشتن مقاله تان را به عربی تمام کردید حتما یک یا چند بار آن را بخوانید. از صرف وقت کافی برای تصحیح و ویراستاری متنی که نوشتهاید هیچ وقت پشیمان نمیشوید، من هر وقت در فرستادن و انتشار متنی عجله کردهام و آن را درست نخواندهام پشیمان شدهام.
۲۲. هر جور که راحتید!
من خودم خیلی راحتتر هستم که هنگام نوشتن یا ترجمه، متن را از ابتدا تایپ کنم ولی شاید شما بخواهید به شکل دستنویس کار کنید، انتخاب با شماست.
۲۳. از لهجههای عربی پرهیز کنید
در یک گفتگوی رسمی تلویزیونی بسیار پیش میآید که گوینده الفاظی از لهجههای عربی به کار میبرد و یا حتی گاهی به یکی از این لهجههای عربی صحبت میکند، این زیاد مشکلی به دنبال ندارد، از طرفی برخی از نمایشنامهها یا فیلمنامهها هم اصولا از ابتدا به یکی از لهجههای عربی نوشته میشوند اما توجه کنید که استانداردهای نوشتن به زبان عربی به طور کلی بسیار سختگیرانه است و به کار بردن کلمات زبان عامی و الفاظ برگرفته از لهجههای عربی و ترکیب و آمیختن آن با یک متن فصیح مجاز نیست.
صفحه «کلاسهای خصوصی یکنفره» را ببینید:
۲۴. کار امروز به فردا مفکن
این که من به نوشتن به زبان عربی علاقمندم به عنوان یک موتور حرکت دهنده بسیار مهم است اما علاقه به تنهایی نتیجهبخش نیست. همت و پشتکار و استمرار در عمل بسیار مهم است. دوستانی دارم که بعد از چند سال علاقمندی به زبان عربی هنوز تصمیم خود را برای شرکت در کلاس و شروع جدی یادگیری نگرفتهاند. همین الآن شروع به نوشتن کنید.
دیدگاه خود را بنویسید