بارها این جمله را در کلاس عربی خود شنیده‌­ام؛ "مفردات و اصطلاحات عربی زیادی را حفظ می­‌کنم ولی بعد از مدتی کاملا از یادم می‌رود، از حافظه خوبی برخوردار نیستم یا شاید استعداد کافی برای یادگیری زبان عربی و مکالمه عربی ندارم". قبل از این که راه حلی برای این مشکل پیدا کنیم اجازه بدهید یک موضوع مهم را با شما درمیان بگذارم؛ آموزش عربی و حفظ کلمات و اصطلاحات عربی دو مقوله جدا از هم هستند، دقیق­تر بگویم؛ حفظ کلمات عربی تنها بخشی از روند یادگیری عربی من است. من شخصا کسی را نمی­‌شناسم که فقط با حفظ کلمات توانسته باشد زبان عربی را یاد بگیرد و حرف بزند. با حفظ کلمات شما در نهایت یک دیکشنری گویای خوب خواهید شد. حفظ مفردات بخشی از پروسه آموزش عربی شماست که در جای خود بسیار مؤثر است ولی یادگیری زبان عربی، حفظ کلمات و اصطلاحات عربی و حتی متون عربی نیست. قبل از این که شروع به حفظ کردن کلمات کنید موضوع را با معلمتان در میان بگذارید. با این فرض که من الآن دارم آموزش زبان عربی را بر اساس یک برنامه دقیق و اصولی دنبال می‌­کنم حال باید بدانم که مفردات و مصطلحات عربی را چگونه به خاطر بسپارم:

1. واژگان؛ موجودات اجتماعی!

واژگان هم مثل ما انسان­‌ها موجوداتی کاملا اجتماعی هستند، در کنار یکدیگر معنا پیدا می­کنند و معانی جدیدی از خود بروز می­‌دهند. این واژگان و اصطلاحات عربی را از زندگی اجتماعیشان محروم نکنیم! در فرآیند آموزش عربی خود برنامه‌ای برای یادگیری واژگان در جایگاه اجتماعی آن‌ها یعنی در میان متون داشته باشید. صریح بگویم؛ وقتتان را با حفظ کلمات به شکل مجزا و خارج از متن تلف نکنید!

2. دفترچه یادداشت مهربان من!

یک دفترچه یادداشت منظم که هر آن چه یاد می­‌گیرم را با شماره ردیف در آن ثبت می‌­کنم آثاری معجزه آسا در یادگیری و حفظ طولانی مدت واژگان و اصطلاحات عربی دارد. کلاس عربی بدون دفترچه یادداشت واژگان لطفی ندارد.

3. مرور و دوره کلمات

به آموزش عربی خود با دید علمی نگاه کنید و به روز باشید. هر آن چه را در کلاس عربی آموخته‌­اید در این فاصله­‌های زمانی دوره کنید: بعد از ۲۴ ساعت، بعد از یک هفته، بعد از یک ماه و بالاخره بعد از سه ماه. یک بار امتحان کنید واقعا جواب می­دهد.

4. چقدر خوشحالم که این کلمه را فراموش کردم!

خواه ناخواه محفوظات انسان در معرض فراموشی است اما وقتی یکی از واژگان یا اصطلاحات عربی را فراموش می‌کنیم و مجبور می­‌شویم برای یادآوری آن دوباره به دفترچه یادداشت یا قاموس یا متون عربی که قبلا خوانده‌ایم مراجعه کنیم با این مراجعه­‌ی دوباره یا چندباره پایداری آن واژه در ذهنمان بسیار افزایش می‌­یابد به شکلی که دیگر فراموش نخواهد شد. پس، از این که یک واژه را فراموش کرده­‌اید بیشتر باید خوشحال شوید تا نگران.

5. دو عشق زندگی من: مضادات و مرادفات!

یادگیری یک واژه به همراه واژه‌­های مترادف و متضاد اکسیر جادویی حفظ آن­هاست. بعدها از این که می‌­توانید برای یک کلمه این تعداد کلمات مترادف و متضاد به یاد بیاورید و بگویید از خودتان تعجب خواهید کرد!

6. نخ تسبیح!

هر چیز گرانبها و ارزشمند را باید به نحوی حفظ کرد که گم نشود. به عنوان یک معلم عربی هنگام آموزش عربی در کلاس عربی همواره در ذهن دوستان زبان آموز خود به دنبال گیره‌­هایی می­‌گردم که الفاظ جدید کاربردی در گفتگوهای عربی را به آن­ها وصل کنم تا گم نشوند! این گیره­‌ها معلومات قبلی زبان آموزان هستند. یک تکنیک دیگر برای جلوگیری از گم شدن، تکنیک نخ تسبیح است کلمات را با یک نخ تسبیح به هم وصل کنید. برای اتصال ذهنی چند کلمه حتما لازم نیست این کلمات مثلا مترادف یا متضاد باشند. شباهت‌­های ظاهری را هم می­‌توان به عنوان نخ تسبیح قرار داد، کلمات مرتبط با یک موضوع هم قابل ربط دادن هستند. کاربرد فارسی و عربی یک واژه هم نخ تسبیح خوبی است. گاهی حتی چند کلمه بی ربط را هم می­‌شود با یک نخ تسبیح به هم وصل کرد. خود من بدون هیچ دلیلی دو تا کلمه‌ی "مستجدات" و "تداعیات" را خیلی در مکالمه عربی قاطی می‌­کردم همین قاطی کردن خودش یک نخ تسبیح شد. الآن هرکدامشان را بخوانم معنای دیگری را هم در ذهن دارم.



7. از دلفین­‌ها کمک بگیرید!

گاهی یک کلمه یا اصطلاح را می‌توانیم با یک جمله من‌درآوردی در ذهن پایدار کنیم. بعضی‌­ها به آن می­‌گویند یادیار. یادم هست که یک بار در کلاس عربی بعضی از دوستانم در یادآوری کلمه «دلف إلى» مشکل داشتند. قرار گذاشتیم این جمله را به خاطر بسپاریم؛ دلفین به آرامی به ساحل نزدیک شد. دلف إلى یعنی به آرامی به چیزی نزدیک شد. گرچه توصیه نمی­‌کنم که روش غالب شما در حفظ مفردات این روش دلفینی باشد ولی گاهی واقعا در مکالمه عربی و خواندن متن­‌های عربی کمک کننده است!

8. لذت خواندن، لذت شنیدن..

به کارگیری همه این تکنیک‌­ها برای حفظ الفاظ ما را از خواندن متون عربی جذابی مثل کتاب و مقاله عربی و شنیدن برنامه‌­های مورد علاقه‌­مان به زبان عربی بی نیاز نمی‌کند. ترجیح می­‌دهم بگویم: همه این تکنیک­‌ها برای حفظ الفاظ ما را از لذت خواندن کتاب و شنیدن برنامه­‌های مورد علاقه‌­مان به زبان عربی محروم نمی‌کند. زیاد بخوانید، زیاد بشنوید، این طوری قول می­دهم چیزی را هنگام مکالمه عربی فراموش نخواهید کرد.

9. فرصت گپ زدن با دوستانتان را از دست ندهید.

با دوستانتان درباره معنای واژه‌­ها گپ بزنید. اطلاعتتان را با هم به اشتراک بگذارید. متون عربی را که خوانده­ اید به هم معرفی کنید. خاطره آن روز و کلماتی که درباره آن­ها صحبت کرده­ اید به این زودی‌­ها از یادتان نمی­‌رود.

10. جواهراتتان را گاهی از صندوقچه‌­اش درآورید!

در کلاس عربی و هنگام مکالمه عربی واژه­هایی را که جدیدا فرا گرفته­‌اید به کار ببرید یا در متون عربی بنویسید. بگذارید همه بدانند که شما الفاظ جدیدی یاد گرفته‌­اید. گرانقیت‌­ترین جواهرات را هم باید گاهی از گاوصندوق بیرون آورد!

11. خصوصیات فردی خود را بشناسید.

من یک اخلاقی دارم که اسم­ آدم‌­ها بیشتر از نام فامیلشان در ذهنم می­‌ماند. به همین خاطر سعی خودم را می­‌کنم که حتما اسم کوچک دوستانم را در لیست مخاطبین تلفن همراهم بنویسم. این خصوصیات فردی را در خودتان پیدا کنید. کسی غیر از شما آن­ها را نمی­‌شناسد. الآن که پیدایشان کردید از آن­ها به بهترین شکل استفاده کنید 

12. دستیار شخصی داشته باشید.

بله وقتش رسیده که با این همه کار و مشغله یک دستیار شخصی داشته باشید! اپلیکیشن‌­هایی که هر روز چند واژه و عبارت اصطلاحی را به شما یادآوری می­‌کنند بهترین دستیار شخصی شما هستند. یکی از آن­‌ها را روی موبایلتان نصب کنید. اصطلاحاتی را که در متون عربی خوانده‌­اید یا شنیده‌اید هر روز به شما به یادتان خواهند آورد.