در پاسخ به این سؤال که آیا عربی زبان سختی است جواب‌های متفاوتی می‌شنویم. به نظر می‌رسد بسیاری با در نظر گرفتن بخشی از زبان عربی مانند قواعد عربی یا مکالمه عربی و یا حتی لهجه عربی در صدد پاسخگویی به این پرسش برآمده‌اند. در هر حال اگرچه در استانداردهای جهانی، زبان عربی در زمره زبان‌های دشوار به حساب می‌آید ولی این دشواری هیچگاه مانع کسب موفقیت در یادگیری زبان عربی نبوده است.

امروزه اکثرا سختی و آسانی زبان‌ها بر اساس نزدیکی و دوری آن‌ها با زبان انگلیسی سنجیده می‌شود. با این استاندارد، زبان عربی در زمره سخت‌ترین زبان‌ها برای یادگیری به شمار می‌رود. نزدیکی و قرابت بین دو زبان فارسی و عربی البته می‌تواند نتایج متفاوتی نسبت به نتایج حاصل از اندازه‌گیری و به کارگیری این مقیاس در مورد فارسی زبانان به دست دهد، بنابراین ترجیح می‌دهم سؤال را بار دیگر به این شکل مطرح کنم که؛ آیا یادگیری زبان عربی برای پارسی زبانان از آموزش زبان انگلیسی سخت‌تر است؟ به اعتقاد من پاسخ مثبت است. در ادامه سعی می‌کنم به چند سؤال مهم پاسخ دهم ولی قبل از آن باید یک نکته را یادآور شوم: اگر واقعا علاقمند به یادگیری زبان عربی هستید و به این زبان عشق می‌ورزید دیگر سختی و آسانی آن خللی در اراده شما وارد نخواهد کرد و سؤال درباره سخت بودن یا نبودن آن جایی ندارد اما پاسخ به این سؤال می‌تواند با ایجاد دیدگاهی صحیح و واقع بینانه نسبت به مسیری که در آغاز آن هستیم ما را آماده‌تر سازد. ترجیح می‌دهم به جای استفاده از کلمه "سختی‌ها" از الفاظ دیگری مثل "موانع"، "چالش‌ها"، و یا "خصوصیات ویژه زبان عربی" استفاده کنم.

زبان عربی چه خصوصیات ویژه‌ای دارد؟

به اعتقاد من مهمترین چیزی که همواره با شما همراه خواهد بود مسأله کلمات یا به اصطلاح مفردات در زبان عربی است. گفته می شود زبان عربی حدود ۱۲ میلیون کلمه دارد. سابقه تاریخی زبان عربی و گستره جغرافیایی آن و تعدد کشورهایی که در آن ها به این زبان صحبت می‌شود موجب شده که تعداد بسیاری از این مفردات به شکل کاربردی مورد استفاده قرار گیرند و به همین دلیل همیشه و همیشه کلماتی در زبان عربی وجود دارد که برای فهمیدن معنای آن‌ها باید به واژه نامه یا قاموس مراجعه کنیم. این از جمله سختی‌های شیرین در مسیر یادگیری زبان عربی است؛ زبان پویایی که همواره چیزهای جدید و هیجان انگیزی برای آموختن با خود دارد.

دستور زبان و قواعد عربی: در این جا وقتی از قواعد عربی صحبت می‌کنم به هیچ وجه منظورم آموزش صرف و نحو نیست بلکه منظورم آموختن آن بخشی از قواعد عربی است که جنبه کاربردی دارد و در مکالمه عربی و برای گفتگو به زبان عربی لازم و ضروری است مثلا زمان‌های ماضی و مضارع در افعال که صیغه‌های آن ها مفصل و گسترده است و نیازمند مهارت آموزی دقیق است، اسم‌های مذکر و مؤنث، مفرد و مثنی و جمع، رعایت جنس و عدد در توابعی مثل نعت، لازم و متعدی، ضمایر و... همه چالش‌هایی در قواعد عربی هستند که باید به تدریج از پس آن‌ها برآییم و آن‌ها را در فرآیند یادگیری زبان عربی خود پشت سر بگذاریم. گرچه ممکن است در فراگیری زبان فارسی یا انگلیسی با برخی از این موانع مواجه نباشیم ولی هر زبانی خصوصیات مربوط به خود را دارد. به اعتقاد من زبان آسان وجود ندارد. برای یادگیری هر زبانی و درک و دریافت ظرائف و دقایق آن زبان ناگزیر از صرف وقت و عبور از موانعی خواهیم بود که البته نتیجه آن بسیار شیرین و گوارا خواهد بود.

چه قدر طول می‌کشد تا مکالمه عربی را یاد بگیرم؟

پاسخ این سؤال بسته به افراد و شرایط و توانایی‌ها و انگیزه‌هایشان می‌تواند بسیار متفاوت باشد؛ آمارها و اعداد دقیقی در این زمینه از سوی FSI ارائه شده است اما بنا بر تجربه اگر در یک کلاس مناسب شرکت می‌کنید و روزانه هم ۲ ساعت تمرین و فعالیت دارید در ظرف ۳ سال می‌توانید به سطح خوبی از زبان و مکالمه عربی برسید. اگر فکر می‌کنید این زمان خیلی طولانی است می‌توانید فعالیت روزانه خود را افزایش دهید ولی مطمئن باشید راه میانبر یا فرمول جادویی دیگری وجود ندارد. عربی زبانی است که برای یادگیری آن باید با آن زندگی کرد، باید به آن عشق ورزید. زبان عربی دیگر باید بخش مهمی و جداناشدنی از زندگی واقعی و جدی شما باشد. توجه به این نکته شما را  برای طی این مسیر و برنامه‌ریزی بر اساس نگاهی واقع گرایانه و به دور از ساده انگاری‌های رایج آماده می‌سازد. در مقاله "روش استفاده از فیلم و کارتون و کتاب در یادگیری زبان عربی" نکاتی را درباره اجتناب از نگاه ساده به زبان و غفلت از عمیق و چند لایه بودن روند یادگیری زبان عربی یادآور شده‌ام.

اگر ساعت‌های فعالیت و تمرین خود را افزایش می‌دهید باید به نحوه انجام این تمرینات هم دقت کنید. مواظب باشید یادگیری زبان عربی و مکالمه عربی بدون برنامه یا بر اساس روش‌های ناصحیح می‌تواند بعد از مدت کوتاهی شما را دچار خستگی و فرسایش کند. اگر یکباره دیدید که مدت یک هفته است که هیچ کاری نکرده‌اید و یا حوصله پرداختن به عربی را ندارید قبل از صحبت درباره سختی زبان عربی برنامه آموزشی‌تان را مورد بازبینی قرار دهید.

آیا یادگیری نطق و لهجه عربی خیلی سخت است؟

به نظر می‌رسد لهجه عربی و نحوه بیان واژگان و یادگیری مخارج حروف چالش بزرگی در مقابل بسیاری باشد خصوصا آنانی که مکالمه عربی را به طور جدی دنبال می‌کنند ولی در واقع این موضوع آن قدرها هم که به نظر می‌رسد مشکل نیست و لهجه عربی آن قدرها هم در سرنوشت زبانی شما تعیین کننده نخواهد بود پس خیلی نگران آن نباشید ولی در عین حال قواعد آن را با دقت از معلمتان بیاموزید. یادآور می‌شوم که از عبارت "لهجه عربی" دو معنای متفاوت فهمیده می‌شود و همین جا از شما دعوت می‌کنم برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله "راه کارهای عملی برای بهبود لهجه عربی" را بخوانید، حتما به شما کمک خواهد کرد.

یک تجربه شخصی

در آخر دوست دارم یک تجربه شخصی خودم را با شما در میان بگذارم: با همه خصوصیاتی که زبان عربی دارد و با همه چالش‌هایی که با آن مواجه شدم هیچگاه احساس نکردم که عربی زبان سختی است. تنها چیزی که امروز در خاطرم مانده شیرینی یافتن راه حل برای مشکلات و عبور از موانع و چالش‌هاست. ممکن است در مواقعی از این که پیشرفتتان در مکالمه عربی قدری کند شده شکایت داشته باشید، این احساسات بسیار زود گذر و کوتاه است و دوران آن به سرعت سپری خواهد شد.