همه ما بچه‌هایی را دیده‌ایم که به تدریج حرف زدن یاد می‌گیرند. یا آن‌ها را دیده‌ایم که پس از رفتن به مدرسه خواندن و نوشتن را آموخته‌اند، پس به راحتی می‌پذیریم که حرف زدن، خواندن و نوشتن نیاز به یادگیری دارد ولی من آدم‌های بسیار کمی را می‌شناسم که معتقد باشند شنیدن و گوش دادن هم نیازمند یادگیری و آموزش است. اگر از من بپرسید مهم ترین چالش در آموزش زبان عربی و در کلاس‌های مکالمه عربی کدام است بدون هیچ تردیدی خواهم گفت: "عادت کردن به شنیدن" و نه حتی "مهارت شنیدن". روش آموزش عربی من در اکثر کلاس‌های عربی با برنامه روزانه همراه است و هر روز هم باید گزارش آن روز را دریافت کنم و البته که در برنامه هر روز بخش شیرین گوش دادن هم وجود دارد. اما این که آیا شاگردانم هم علاقه کافی به گوش دادن و اجرای برنامه روزانه شنیدن نشان می‌دهند موضوع دیگری است، خیلی وقت‌ها در کلاس عربی به سرعت در می‌یابم که بسیاری در طول هفته علاقه چندانی به بخش شنیدن نشان نداده‌اند. اگر تصمیم دارید که به زودی عربی را به خوبی صحبت کنید یا خوب بنویسید و بخوانید و خوب بفهمید همین الآن این نگاهتان را به موضوع استماع عربی تغییر دهید. با یک هشدار واقعا جدی باید بگویم؛ بدون مهارت استماع هیچ افق روشنی در مکالمه عربی برای شما به چشم نمی‌خورد. شنیدن یک فرآیند پیچیده است و واقعا نیاز به یادگیری و تمرین دارد. شنیدن رکن اصلی گفتگو به زبان عربی است.

1. شنیدن یا نشنیدن!

این که من چیزی از یک برنامه رادیویی یا تلویزیونی به زبان عربی نمی فهمم پس آن را گوش نمی‌دهم یک اشتباه محض در مسیر آموزش عربی است. کسی که گوش نمی‌دهد همیشه گوش نخواهد داد اما آن که با یک برنامه شروع به گوش دادن به زبان عربی می‌کند به زودی تغییر را احساس خواهد کرد.

2. تمشک طلایی!

جایزه تمشک طلایی بدترین روش آموزش عربی را اهدا می‌کنم به دیدن کارتون یا فیلم عربی با زیرنویس. تنها حسن دیدن کارتون‌های عربی با زیرنویس لذت بردن از خود فیلم است! دیدن فیلم با زیرنویس کوچکترین کمکی به مهارت‌های زبانی شما در مکالمه عربی و یادگیری عربی نمی‌کند. در کلاس های عربی آنلاین من هیچ گاه خبری از زیرنویس چه فارسی چه عربی نیست. البته در دوره های آفلاین عربی با احتیاط فراوان و دقت و برنامه ریزی گاهی از زیرنویس استفاده می‌کنم.

3. با برنامه گوش بدهید!

اگر در ابتدای راه مکالمه عربی هستید و الآن با خواندن این مقاله دیگر تصمیم گرفته‌اید هر روز به مدت نیم ساعت به یک شبکه عربی گوش بدهید از این تصمیم شما واقعا خوشحالم ولی توصیه می‌کنم فعلا این کار را نکنید! الآن بهتر است به جای روزی نیم ساعت گوش دادن به "هر چیز"، روزی ۵ دقیقه به "یک چیز" گوش بدهید. بی برنامه و زیاد گوش دادن مخصوصا در ابتدای کار آموزش عربی کمکی به شما نخواهد کرد. درباره برنامه‌ریزی برای توسعه مهارت استماع عربی حتما با مربی تان مشورت کنید.

4. خواننده حرفه‌ای، شنونده آماتور!

اگر عاشق خواندن یک کتاب رمان به زبان عربی هستید واقعا به شما تبریک می‌گویم اما اگر با وجود توانایی در خواندن یک رمان به زبان عربی، از شنیدن کتاب صوتی همان رمان احساس خستگی می‌کنید، این می‌تواند علامت هشدار دهنده‌ای باشد در زمینه ضعف مهارت استماع عربی نه توانایی بالای شما در خواندن. وقت آن رسیده که در گوش دادن هم مانند خواندن حرفه‌ای شوید.



5. "خواندن" مهربان من!

اگر یک جمله از یک کتاب یا مقاله را به زبان عربی نفهمیدم آن را دوباره می‌خوانم. اگر باز هم نفهمیدم چه طور؟ خوب یک بار دیگر هم می‌خوانم! اگر باز...؟ خوب به قاموس مراجعه می‌کنم یا از یکی از دوستانم می‌پرسم. بله واقعا خواندن با ما بسیار مهربان است و این فرصت‌ها را در اختیار ما قرار می‌دهد. اما با کمال تأسف باید بگویم استماع از این جور اخلاق ها ندارد! اگر دارید به اخبار امروز گوش می‌دهید یا در یک برنامه گفتگوی تلویزیونی شرکت کرده‌اید و با دقت صحبت دیگران را می‌شنوید، باید بگویم که در این لحظه کمکی ندارید و تنها یار و مددکارتان تلاش‌هایی است که قبلا برای تقویت مهارت استماع عربی به خرج داده‌اید. واقعا موضوع شنیدن و گوش دادن به زبان عربی را در مسیر آموزش عربی خود جدی بگیرید و از همین الآن خودتان را آماده کنید.

6. معرفی می‌کنم؛ من یک شنونده فعال هستم!

یک شنونده فعال برای شنیدن خود به زبان عربی برنامه منظم دارد و تکنیک‌های شنیدن را می‌شناسد و به نقاط قدرت و ضعف خود در شنیدن واقف و آگاه است. ذهن ما استعداد ویژه‌ای برای دور شدن از موضوع اصلی دارد پس فعالانه گوش بدهید و بر روی آن چه می‌شنوید تمرکز و کنترل داشته باشید. گاهی ضعف در شنیدن و استماع عربی اصلا ربطی به خود شنیدن ندارد بلکه مشکل از ضعف در تمرکز است. با چند مورد از دوستانم در کلاس‌های مکالمه عربی برخورد داشتم که فکر می‌کردند در مهارت استماع عربی ضعف دارند ولی پس از یک مشاوره ساده با با اهل فن و به کارگیری تکنیک‌های افزایش تمرکز به سرعت مشکلشان حل شد و به روال آموزش عربی خود بازگشتند.

7. چرا صبور نباشم که جور یار کشم؟

پیدا کردن مهارت کافی در شنیدن قدری زمانبر است. قدری حوصله به خرج دهید و صبور باشید!

8. از کلمه تا معنا..

الفاظ در کنار هم معنا پیدا می‌کنند. سعی کنید با عبور از الفاظ مقصود اصلی و مفهوم واقعی آن چه را می‌شنوید دریابید. ساختن تصویر ذهنی از آن چه می‌شنوید بسیار به فهم و به خاطر سپردن موضوع به شما کمک می‌کند.

9. امان از پیش داوری!

آنانی که با پیش داوری گوش می‌دهند آنی را می‌شنوند که خود می‌خواهند نه آن چه را گوینده می‌گوید! این را در کلاس‌های عربی میزگرد و مقاله خوانی بسیار دیده‌ام.

10. کمدتان را مرتب کنید!

بسیاری از ما در واقع در فهم الفاظی که می‌شنویم مشکلی نداریم بلکه مشکل بر می‌گردد به این که لفظ یا مفهومی را که در لحظه‌ی ۱ می‌شنویم و به خوبی هم آن را می‌فهمیم در لحظه‌ی ۲ با شنیدن لفظ یا مفهوم جدید فراموش می‌کنیم. در واقع کلمات و مفاهیم جدید را به سرعت جایگزین قبلی‌ها می‌کنیم. هر مفهوم را در کمد ذهنتان در جای خودش قرار دهید.